ДО ПРЕТСЕДАТЕЛОТ НА СОБРАНИЕТО

                                              НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА

             

Врз основа на член 71 став 1 од Уставот на Република Македонија и членовите 132 и 137 од Деловникот на Собранието на Република Македонија, Ви го поднесуваме Предлогот на закон за урбано зеленило.

                                   

ПРАТЕНИК,

 

                                                                                  Лилјана Поповска_________________

                                                                                 

                                                                          

ВОВЕД:

I.ОЦЕНА НА СОСТОЈБИТЕ ВО ОБЛАСТА ШТО ТРЕБА ДА СЕ УРЕДИ СО ЗАКОНОТ И ПРИЧИНИТЕ ЗА ДОНЕСУВАЊЕ НА ЗАКОНОТ

Значењето на зеленилото за здравјето на луѓето и за квалитетот на нивниот живот во светот одамна е признаено и затоа се практикува негова строга заштита и унапредување. Зеленилото е гордост на многу европски метрополи, како на пример „зелениот Берлин“, „Виенските шуми“, Хамбург, Копенхаген, Стокхолм, Хелсинки и многу други градови,истакнувајќи го како туристички бренд на местото, поради  што градовите  се здобиле со титулата „зелени градови“. Во некои од нив  зеленилото зафаќа дури повеќе од 45% од површината на градот.

Споменатите градови имаат традиција на почит кон природата, па така „Виенските шуми“ се прв пат заштитени во далечната 1905 година со т.н. Зелена повелба, а подоцна со уште неколку правни акти.

Зеленилото особено доби на цена последниве децении, кога сме сведоци на сериозни климатски промени, во голем дел предизвикани од човековата негрижа за природата и надвладувањето на економските начела над еколошките. Постои цело светско движење за „зелени градови“, каде преку закони и современа  технологија, се прави напор на онаа огромна бројка од 50% светска популација што живее во градовите, да им се овозможи поквалитетен живот, преку допир со природата.

Има огромни разлики во степенот на озеленетост на европските градови, на пример: најзелени се западноевропските градови со над 40%, потоа доаѓаат источноевропските со 15%, а најлоши се балканските држави со помалку од 10% зеленило.

Искажано поинаку, се смета дека 25 м²/жител зеленило овозможува здраво и хумано живеење. Тоа била и проекцијата за Скопје во Генералниот урбанистички план  од 2002-та, но никогаш не дошла ни близу. Според официјални податоци (ГУП 2013), Скопје во 2011 имало 12,17 м²/жител  зеленило (според пописот од 2002), односно 9,18 м²/жител (сметано на 550.000 жители). Како проекција за 2020 е предвидено 18,5 м²/жител, или околу 17 м²/жител според реалниот број жители. За да се постигне ова, потребно е многу сериозна работа за подигање нови паркови, дрвореди и друг вид зеленило, како што предвидува Генералниот урбанистички план.

Слична е состојбата и со другите урбани центри во Македонија. Поради недоволната свест за значењето на урбаното зеленило, тоа премногу лесно се претвора во градежна парцела. Се заборава дека повеќе зеленило значи повеќе  здравје, зашто само едно 10-годишно дрво дневно дава кислород потребен за еден човек, го троши јаглеродниот диоксид, дава влага, сенка и го хуманизира просторот.

Поради сево ова, на зеленилото му треба институционална заштита, со носење посебен Закон за урбано зеленило. Со него ќе се воведе целосен систем за планирање, проектирање, подигање, одржување, заштита, користење и реконструкција на зеленилото, финансирање и управување со него, како и надзор над примената на овој закон.

Во законот стои обврска за изработка на зелен катастар на градот, односно попис на целото зеленило, по број, вид и состојба. Внесен е стандардот од 25 м²/жител зелена површина, за сите идни Генералниот урбанистички планови како и задолжителен процент зеленило на градежна парцела од 10 до 30%, зависно од намената и локацијата. Во веќе изградени блокови се прави компензација со поставување дрвореди и зеленило во жардињери, на покриви и фасади. Предвидена е строга заштита на постојното зеленило, особено на капиталните примероци, независно од видот на сопственоста. Се утврдуваат стандарди и нормативи за планирање, проектирање и одржување на зеленилото, како и носители на одржувањето.

Со носењето на Законот за зеленило, тоа станува предмет на интерес и заштита од страна на граѓаните и институциите и ќе добие третман каков што заслужува, како предуслов за здрав живот на сегашните и идни генерации.

При изработката на Предлог законот за урбано зеленило беа користени искуствата од  австриското и германското законодавство за зеленило,Закон за уредување и одржување на зелените површини од 1968 година (за кусо време укинат), како и работна верзија на нацрт-текст од јавното претпријатие „Паркови и зеленило“. Користени се и многу законски и подзаконски акти: Закон за заштита на природата, Закон за заштита на животната средина, Закон за урбанизам и просторно планирање; одлуки за прогласување за заштитени подрачја на парк-шумата Водно, карактеристичен пејсаж Гази Баба и кањон Матка; потоа одлуки за комунален ред на Град Скопје и за поставување урбана опрема; Правилник за стандарди и нормативи за урбанистичко планирање (од 1997 до 2012 година, каде најдобро се гледа постепеното бришење на зеленилото од урбанистчката документација); Генералните урбанистички планови на Скопје (2002 и 2013); Генералниот урбанистички план на Белград и многу други документи и прописи.

II.ЦЕЛИ, НАЧЕЛА И ОСНОВНИ РЕШЕНИЈА

Основна цел на овој закон е управувањето со зеленилото  на начин на кој трајно ќе се сочува и зголеми неговата вредност, како и спроведување на неговите функции.

Основни начела и принципи се: одржливост, интегрираност, соработка  и едукација, како и пристап до информации и учество на јавноста.

      Со Законот за урбано зеленило ќе се воведе целосен систем за планирање, проектирање, подигање, одржување, заштита, користење и реконструкција на зеленилото, финансирање и управување со него, како и надзор над примената на овој закон.

Во законот стои обврска за изработка на зелен катастар на градот, односно попис на целото зеленило, по број, вид и состојба. Внесен е стандардот од 25 м²/жител зелена површина, за сите идни Генералниот урбанистички план, како и задолжителен процент зеленило на градежна парцела од 10 до 30%, зависно од намената и локацијата. Во веќе изградени блокови се прави компензација со поставување дрвореди и зеленило во жардињери, на покриви и фасади. Предвидена е строга заштита на постојното зеленило, особено на капиталните примероци, независно од видот на сопственоста. Се утврдуваат стандарди и нормативи за планирање, проектирање и одржување на зеленилото, како и носители на одржувањето.

III. ОЦЕНА НА ФИНАНСИСКИТЕ ПОСЛЕДИЦИ ОД ПРЕДЛОГОТ НА ЗАКОНОТ ВРЗ БУЏЕТОТ И ДРУГИТЕ ЈАВНИ ФИНАНСИСКИ СРЕДСТВА

  

            Предлог законот за урбано зеленило во првата година нема да има дополнителни импликации, туку реорганизација на работењето на институциите и поединците.

           

IV. ПРОЦЕНА НА ФИНАНСИСКИТЕ СРЕДСТВА ПОТРЕБНИ ЗА СПРОВЕДУВАЊЕ НА ЗАКОНОТ И НАЧИНОТ НА НИВНОТО ОБЕЗБЕДУВАЊЕ, КАКО И ПОДАТОЦИ ЗА ТОА ДАЛИ СПРОВЕДУВАЊЕТО НА ЗАКОНОТ ПОВЛЕКУВА МАТЕРИЈАЛНИ ОБВРСКИ ЗА ОДДЕЛНИ СУБЈЕКТИ

            Спроведувањето на Предлог законот за урбано зеленило не повлекува нови финансиски импликации.

ПРЕДЛОГ - ЗАКОН ЗА УРБАНО ЗЕЛЕНИЛО

I. ОПШТИ ОДРЕДБИ

Предмет на Законот

Член 1

            (1) Со овој закон се уредува планирањето, проектирањето, подигањето, одржувањето, заштитата, користењето и реконструкцијата на урбаното зеленилото, финансирањето и управувањето со него, како и надзорот над примената на одредбите на овој закон.

            (2) Под урбано зеленило во смисла на овој Закон се подразбираат  зелените површини во границите на планскиот опфат на населено место град, како и зелените површини во непосредна близина на градот, надвор од планскиот опфат, кои со посебен акт се дадени под надлежност на општините со седиште во градот, како парк-шуми, спортско-рекреативни центри и друго (во натамошниот текст: зеленило).

Дефиниции

Член 2

            Одделни изрази употребени во овој закон го имаат следново значење:

1.„Парк“е зелена површина во градското ткиво со големина над 1ха, која се користи за одмор, шетање, разонода и игра;

2.„Парк-шума“ е земјишна површина обрасната со шумски дрва, со големина над 5 ха и заштитена со закон поради посебни природни вредности;

3.„Зелен плоштад“ е зелена површина во градското ткиво со големина под 1 ха, која  се користи за пешачки транзит, краткотраен одмор и игра;

4.„Дрворед“ е линиски облик на зеленило, поставено по должината на сообраќајницата;

5.„Заштитно зеленило“ е зеленило што се поставува за да ги изолира зоните со инкомпатибилни намени и има улога на тампон-зона за заштита од индустриско загадување, ветер, подземни води, ерозија и свлекување на земјиштето, бучава, прав, непријатни мириси, како и за рекултивирање на јаловишта, депонии и деградирани простори;

6.„Неуредено зеленило“ се неуредени површини наменети за јавно зеленило во урбанистичките планови (напуштени површински копови, депонии, земјишта и слично);

 7.„Оштетено дрво“ е  исушено дрво, дрво со надмината физиолошка и биолошка возраст, дрво нападнато од карантински болести и штетници, дрво со значителни физички оштетувања по разни основи и заболено дрво кај кое не постои можност за успешно санирање на неговата здравствена состојба.

Цели на Законот

Член 3

            (1) Основна цел на овој закон е управувањето со урбаното зеленило  на начин на кој трајно ќе се сочува и зголеми неговата вредност, како и спроведување на неговите функции.

            (2) Под функции на урбаното зеленило се подразбира неговата улога во:

-          подобрување на квалитетот на воздухот,

-          подобрување на здравјето на граѓаните,

-          подобрување на микроклимата,

-          намалување на бучавата,

-          намалување на загадувањето на почвата,

-          зачувување на биолошката разновидност,

-          заштита од прекумерна инсолација,

-          адаптирање кон климатските промени,

-          намалување на лизгањето и ерозијата на земјиштето,

-          естетско облагородување и декорација на теренот,

-          создавање услови за спорт, одмор и рекреација,

-          подобрување на социјалната интеграција на заедниците и подобар квалитет на живот,

-          зачувување на естетскиот, историскиот и културниот идентитет на градот;

-          заштита на пејзажните вредности во урбаните предели,

-          развој на туризмот и други услужни дејности и

-          обезбедување рамнотежа во изградениот простор како зелена мрежа која овозможува допир со природата.

Член 4

            Посебни цели кои треба да се остварат со овој закон се:

  1. планирање, проектирање, подигање, одржување, заштита, користење и реконструкција на зеленилото;
  2. утврдување на фактичката состојба на фондот на зеленило, неговата големина, квалитет, просторна распределба, и друго во Зелениот катастар;
  3. подобрување на квалитетот на воздухот, а со тоа и квалитетот на живот во урбаните средини;
  4. унапредување на просторите со зеленило, преку планско и одржливо користење и зачувување на нивниот квалитет и разновидност, во согласност со мерките за заштита на животната средина;
  5. утврдување мерки за заштита и обнова на зеленилото, особено во однос на видот на дрвјата и вегетацијата, како и условите на живеалиштата;
  6. имплементирање на политиката за заштита на зеленилото во плановите и програмите на единиците на локалната самоуправа;
  7. третирање на зеленилото како посебна планска проекција во  генералниот урбанистички план, регулацискиот план за четврт, деталниот урбанистички план, архитектонско-урбанистичкиот проект и урбанистичкиот план за посебен интерес;
  8. дефинирање стандарди и нормативи за планирање и проектирање на системот на зеленило;
    1. дефинирање нормативи за одржување на системот на зеленило;
  9.  создавање предуслови за формирање одржлив систем на зелени површини во единиците на локалната самоуправа;
  10.  создавање просторно-пејсажни целини и парковско-урбани структури во градот;
  11.  намалување на ерозијата и лизгањето на земјиштето, преку задржување на постојната вегетација и пошумување;
  12.  воспоставување систем за управување и финансирање на зеленилото и
  13.  подигање на еколошката свест за потребата од заштита на животната средина и природата кај урбаната популација.

Член 5

            Целите од членовите 3 и 4 на овој закон се остваруваат со:

-          изработка на евиденција на зелени површини на подрачјето на општините, општините во градот Скопје и Град Скопје (во натамошниот текст: Зелен катастар);

-          изработка на Стратегија за развој на зеленилото на подрачјето на градот за период од 10 години;

-          изработка на Основен план за планирање, проектирање, подигање, одржување, заштита и реконструкција на зеленилото на подрачјето на градот за период од 3 до 5 години;

-          изработка на Годишна оперативна програма за подигање и одржување на зеленилото на подрачјето на градот;

-          утврдување стандарди и нормативи за планирање и проектирање на зеленилото;

-          носење Одлука за зеленило или друг правен акт со кој градот го уредува зеленилото.

Основни принципи

Член 6

            (1) Основни принципи за заштита и унапредување на зеленилото се:

  1. Одржливост – подразбира систем на општествени и економски активности со кои се обезбедува соодветно користење на постојните зелени површини, нивно зачувување, заштита и унапредување, во согласност со воспоставени стандарди и нормативи.
  2. Интегрираност– подразбира дека заштитата и унапредувањето на зелените површини како природни вредности мора да бидат земени предвид при утврдување на стратегијата за одржлив развој, просторното и урбанистичкото планирање, како и други планови и програми, а се засновува на современите достигнувања во научните дисциплини кои се занимаваат со системот на зелени површини, давање приоритет на долгорочните пред краткорочните цели, издвојување на приоритетни интервентни мерки за заштита на зелените површини и создавање основа за долгорочна развојна политика на системот на зелени површини.
  3. Соработка – подразбира дека органите на државната управа и единиците на локалната самоуправа, организациите и институциите, како и други правни и физички лица, во извршувањето на своите должности и задачи должни се да постапуваат во согласност со начелата, целите, мерките и условите за заштита, трајно зачувување, унапредување и обнова на зелените површини и да остваруваат меѓусебна соработка.
  4. Едукација – подразбира дека подигањето на свеста за значењето на зелените површини и животната средина и примената на законите, се постигнува со информирање, едукација и обука од најмала возраст.
  5. Пристап до информации и учество на јавноста– подразбира дека секој има право на пристап до информации поврзани со активностите на зелените површини, со кои располагаат органите на управата и стручните оранизации на кои им се доверени работите за одржување и унапредување на зелените површини, вклучувајќи ја и можноста да учествуваат во процесот на донесување одлуки.

     (2) За заштитата и унапредувањето на зелените површини се применуваат и основните начела за заштита на животната средина, во согласност со закон.

 II. ВИДОВИ ЗЕЛЕНИЛО

Член 7

Урбаното зеленило согласно со овој закон опфаќа:

  1. Јавно зеленило и
  2. Останато зеленило.

Јавно зеленило

Член 8

            (1) Јавно зеленило се зелените површини или земјиштето наменето за озеленување од членот 1 став (2) на овој закон, со основна намена да бидат урбано зеленило, а се под надлежност на општините со седиште во град, општините во Градот Скопје и Градот Скопје.

            (2) Јавното зеленило е добро за општа употреба.

            (3) Јавното зеленило се зелени површини на подрачјето на општината, општините во Градот Скопје и Градот Скопје на кои, до денот на влегување во сила на овој закон, е извршено уредување и озеленување како: садење трева, садници и цвеќе, пошумување или изградба на парковско-архитектонски елементи во функција на зелените површини и нивната редовна употреба (патеки, детски игралишта, чешми и друго).

            (4) Јавно зеленило, во смисол на овој закон, се површините кои со донесените урбанистички планови, урбанистичко-планска документација и урбанистичко-проектна документација се наменети за подигање зеленило.

Член 9

Типови јавно зеленило се:

  1. парк;
  2. парк-шума;
  3. зелен плоштад;
  4. дрворед;
  5. зеленило долж сообраќајници и површини за пешачки и велосипедски сообраќај (средишно зеленило на булевари, живи огради и слично);
    1. заштитно зеленило;
  6. неуредено зеленило (напуштени површински копови,депонии,земјишта и слично) и
    1. друго зеленило на јавни отворени простори.

Останато зеленило

Член 10

            (1) Останато зеленило се зелените површини или земјиштето наменето за озеленување од членот 1 став (2) од овој закон, кои претставуваат придружна содржина на други основни намени, а се во сопственост на физички и правни лица, или дадени на нивно користење.

            (2) Останато зеленило се зелени површини во градското ткиво, покрај објекти за домување, покрај деловни, административни и производни објекти, како и во состав на други специјализирани објекти и комплекси.

Член 11

Типови останато зеленило се:

  1. зелени површини покрај објекти за домување (стамбени куќи и стамбени згради);
  2. зелени површини покрај комерцијални и деловни објекти (комерцијални и деловни единици, угостителски единици, хотелски комплекси и слично);
  3. зелени површини покрај објекти на јавни институции (образовни, здравствени, социјални, културни, државни, верски и други институции);
    1. зелени површини покрај производни и други стопански објекти и зони;
    2. зелени површини наменети за спорт и рекреација;
  4. посебни зелени комплекси (ботанички градини, зоолошки градини, дендро- паркови, арборетуми,  изложби на цвеќе и слично);
    1. расадници;
    2. зеленило на кровните тераси и вертикално зеленило на фасадите и
    3. зеленило на гробишта и меморијални паркови.

III. УПРАВУВАЊЕ СО ЗЕЛЕНИЛОТО

Надлежност за управување со зеленилото

Член 12

            (1) Подигањето, одржувањето, уредувањето, заштитата и унапредувањето на зеленилото е во надлежност на општината, општините во Градот Скопје и Градот Скопје.

            (2) Општината, општината во Градот Скопје и Градот Скопје има надлежност да:

  1. подготвува и предлага до советот на единицата на локалната самоуправа Стратегија за развој на зеленилото на единицата на локалната самоуправа, која ги дава насоките за креирање на планските решенија во делот на зеленилото при изработката на Генералниот урбанистички план;
  2. го следи спроведувањето на Генералниот урбанистички план во делот на заштита и унапредување на системот на зеленило;
  3. подготвува и предлага до советот на единицата на локалната самоуправа Основен план за подигање и развој на зеленилото на подрачјето на градот, за период од 3 до 5 години согласно Стратегијата за развој на зеленилото и ја следи неговата реализација;
  4. подготвува и предлага до Советот на единицата на локалната самоуправа Годишна оперативна програма за подигање и одржување на зеленилото на подрачјето на градот со конкретни просторно–пејсажни целини и парковско–урбани структури, одредување видови садници за засадување на соодветни површини, прилагодување на потребите на зеленилото со постоечката комунална инфраструктура, начинот на одржување на зеленилото и друго и ја следи нејзината реализација во согласнот со Основниот план за подигање и развој на зеленилото;
  5. подготвува и предлага до советот на единицата на локалната самоуправа Одлука за зеленило или друг правен акт со кој градот го уредува зеленилото на подрачјето на градот;
  6. иницира и координира изработка на студии од интерес за унапредување на зеленилото;
    1. издава одобренија во согласност со овој закон;
    2. воспоставува и ажурира Зелен катастар, достапен за јавноста;
  7.  обезбедува учеството на јавноста и невладините организации во донесувањето одлуки од значење за заштита и унапредување на зеленилото, во областа на едукацијата, информирањето и слично.

Член 13

            За подигање, одржување и уредување на останатото зеленило, кое е дел од градежна парцела со одредена намена, се грижи правно или физичко лице, сопственик или корисник на таа градежна парцела, во согласност со овој закон.

Член 14

            Работите околу подигањето, одржувањето и заштитата на јавното зеленило може да ги врши јавно претпријатие основано од општината или Градот Скопје, или правно лице регистрирано за вршење на овие дејности согласно со Закон.

           

IV. ПЛАНИРАЊЕ И ПРОЕКТИРАЊЕ НА УРБАНОТО ЗЕЛЕНИЛО

Планирање на урбаното зеленило

Член 15

            Планирањето на урбаното зеленило во границите на планскиот опфат на град во општините и Градот Скопје се врши со Генерален урбанистички план кој ги дава основните намени на просторот, во согласност со Стратегијата за развој на зеленилото на подрачјето на градот.

Планирање на просторот за зеленило

Член 16

            (1) Просторот предвиден за зеленило на ниво на град, генерално се планира со Стратегијата за развој на зеленилото на подрачјето на градот од член 12 став (2) точка 1 на овој Закон, која се вградува во Генералниот урбанистички план.

            (2) Просторот за зеленило се разработува во Урбанистички план за четврт, со кој се утврдуваат наменските зони за зеленило.

            (3) Основниот план за подигање и развој на зеленилото на подрачјето на градот од член 12 став (2) точка 3 на од овој закон се изготвува во согласност со Стратегијата за развој на зеленилото.

            (4) Деталното планирање на зелените површини на ниво на град се врши со Детален урбанистички план, кој треба да е во согласност со Основниот план за подигање и развој на зеленилото на подрачјето на градот.

            (5) Архитектонско–урбанистичките проекти и основните проекти  содржат графички прилог за уредување на зеленилото.

           (6) Правилникот за определување на формата и содржината на Стратегијата за развој на зеленилото од став (1) од овој член и Основниот план за подигање и развој на зеленилото од став (3) од овој член го пропишува министерот за животната средина и просторно планирање.

Изработка на планска документација

Член 17

            Планската документација за урбаното зеленило во рамките на урбанистичко-планерскиот процес на изработка на урбанистичка документација од членовите 15 и 16 на овој закон, се изработува од изготвувачот на урбанистичката и урбанистичко-проектната документација.

Изработка на проектно–техничка документација за урбано зеленило

Член 18

  1. Проектно-техничката документација за проектирање и подигање на урбано зеленило се изработува согласно со Планот и Програмата од член 12  став (2) точките 3 и 4  на овој закон.
  2. Проектно-техничката документација од став (1) е составен дел на основниот проект за изградба на објект, за кој се бара одобрение за градење, освен за домување во стамбени куќи.
  3. Проектно-техничката документација за зеленило може да ја изработува јавно претпријатие на локалната самоуправа формирано за подигање и одржување на јавното зеленило или правно лице, регистрирано за вршење на овие дејности во согласност со закон.

Член 19

            (1) Со Генералниот урбанистички план се одредува обемот на зелена површина по жител, што единицата на локалната самоуправа треба да го постигне во временскиот рок утврден со планската документација.

            (2) Во процесот на урбанистичко планирање, при изработка на Генералниот урбанистички план, потребно е да се стреми да обезбеди 25м2 зеленило по жителво рамки на плански опфат  на град.

Член 20

            (1) При изработка на деталните урбанистички планови и архитектонско-урбанистичките проекти, треба да се обезбеди помеѓу 10 и 30% од секоја градежна парцела за зелена површина.

            (2) На градежните парцели кои се наоѓаат во градски подрачја каде не постојат просторни можности за обезбедување на процентот за зелена површина од став (1) од овој член или на локации со веќе изградени објекти може да се прави компензација со поставување дрвореди и зеленило во жардињери, на кровни тераси и фасади.

Член 21

            Обемот на зелената површина од членовите 19 и 20 попрецизно ќе се дефинира со Правилникот за стандарди и нормативи за урбанистичко планирање, зависно од видот и намената на локацијата кој го пропишува министерот за   транспорт и врски.

V. ПОДИГАЊЕ НА ЗЕЛЕНИЛОТО

Подигање на зеленилото

Член 22

            (1) Подигање на зеленилото се врши врз основа на проектно-техничката документација за проектирање и подигање зеленило, која е составен дел на основниот проект за изградба на објект, за кој се бара одобрение за градење, освен за домување во стамбени куќи.

            (2) Проектно-техничката документација се изработува согласно со Правилникот за проектирање, подигање и одржување на зеленило.

            (3) Формата и содржината на Правилникот од ставот (2) на овој член ги пропишува министерот за животна средина и просторно планирање.

            (4) Подигањето на зеленилото го врши јавно претпријатие формирано од општината, или од Градот Скопје за вршење на работите од областа на озеленувањето, или правно лице кое е регистрирано за изведување на работите за озеленување и кое има вработено најмалку едно лице земјоделки или шумарски инженер со соодветена насока. 

Услови за издавање употребна дозвола за објекти

Член 23

            Актот за употреба на објектот согласно со закон, не може да биде издаден за објекти за кои во текот на техничкиот прием се утврди дека не е реализирано зеленилото кое е предвидено со проектот.

VI. ОДРЖУВАЊЕ НА ЗЕЛЕНИЛОТО

Член 24

  1. Одржувањето на зеленилото е обврска на сите физички и правни лица независно од типот на сопственоста.
  2. Одржувањето на зеленилото се врши согласно со Правилникот од член 22 став (2) од овој закон.

            (3) Одржувањето на јавното зеленило на подрачјето на единицата на локалната самоуправа се врши во согласност со овој закон и Одлуката за зеленило, а на основа на Годишната  оперативна програма за подигање и одржување на зеленилото, која содржи: начин на одржување, видови, обем и динамика на работи, како и висина на средствата потребни за нивна реализација.

            (4) Програмата од ставот (2) на овој член ја донесува советот на единицата на локалната самоуправа.

            (5) Одржувањето на останатото зеленило е во надлежност на правни или физички лица кои се нивни сопственици или корисници.

            (6) Правните и физичките лица, сопственици или корисници на зеленилото, можат, на своја сметка, обврската за одржување на зеленилото да ја доверат на правно лице регистрирано за вршење на таа дејност на работите за одржување на зеленилото.

            (7) Одржувањето на останатото зеленило што е во државна сопственост, за кое се грижат неговите корисници, се врши согласно со овој закон.

            (8) Во случај на промена на сопственоста, давање или пренесување права за користење над парцела, се пренесува и обврската за одржување на зеленилото.

Член 25

            (1) Одржувањето на зеленилото, во зависност од неговата намена и значење, може да биде интензивно и умерено.

            (2) Во интензивно одржувано зеленило спаѓаат:

            -  паркови;

            - зелени плоштади;

            -  зелени површини на детски игралишта;

            - здравствени и јавни објекти;

            - објекти на културата и образованието;

            - спортски терени;

            - ботанички градини;

            - зоолошки градини;

            - зеленило на гробишта и

            - зеленило на други јавни отворени простори.

            (3) Интензивното одржување подразбира:

  1. редовно прихранување;
  2. редовно косење;
  3. кастрење жива ограда и ползавци, во склад со естетските и функционалните барања на видливоста и безбедното одвивање на сообраќајот;
  4. нега на дрворедните садници во однос на наводнување, дренажа и кастрење на крошните, како и санитарна сеча во насока на заштита на дрвата;
    1. обновување на растителниот материјал што е исушен или уништен;
  5. редовно собирање на искосената трева, искастрените гранки и отпадот од зелените површини;
    1. одржување на градинарско-архитектонски елементи;
  6. одржување на инфраструктурни објекти и инсталации во функција на одржување на зеленилото;
  7. заштита на растителниот материјал од штетници, пожари, снег, ниски или  високи температури и други елементарни непогоди;
    1. санитарна сеча и др.

            (4) Во умерено одржувано зеленило спаѓаат:

            - парк-шуми;

            - заштитни зелени појаси покрај улици,

            - индустриски зони и сл.,

            - рекултивирани копови, депонии и др.

            (5) Умереното одржување подразбира:

  1. спроведување на неопходните мерки за санитарна сеча;
  2.  заштита од штетници и
  3. заштита од пожари.

            (6) По потреба можат да се пропишат интензивни мерки за одржување за умерено одржуваното зеленило.

            (7) Интензивното, односно умереното одржување на зеленилото се одредува со годишните програми што ги усвојува Советот на општината, односно Советот на Градот Скопје.

Член 26

  1. Постапката за утврдување на потребата за сечење, односно кастрење на оштетено дрво, како и за дрво за кое надлежната служба ќе утврди потреба за негово сечење, односно кастрење, започнува со барање на физичко, правно лице или по службена должност.
  2.  Врз основа на поднесеното барање од став (1),  општината и Градот Скопје е должна да донесе решение со кое ќе ја утврди потребата за сечење, односно кастрење на оштетеното дрво, и на видливо место се обележува дека дрвото е за сечење или кастрење со црвена боја на височина од 130 сантиметри (сечење: "С" или кастрење: "К").
  3.  Со решението од став (1) на овој член се определува извршителот и рокот во кој истото ќе се спроведе, согласно со Правилникот од членот 22 став (2) од овој закон.
  4.  Против решението од ставот (3) од овој член може да се поднесе жалба до Министерството за животна средина и просторно планирање.

Член 27

            (1) Одржувањето на зеленилото е соодветно на просторно-климатските услови на единицата на локална самоуправа.

            (2) Нормативите за одржување на зеленилото, односно видот и бројот на операции во текот на една календарска година, се утврдуваат со Одлуката за зеленило, која единицата на локална самоуправа ја донесува согласно со овој закон.

            (3) Одлуката од став (2) на овој член ги опфаќа сите потребни, дозволени и забранети дејства за зачувување на дендрофондот, го утврдува начинот и процедурата на сечење на дрвата и материјалната и финансиска компензација за исечените дрва.

            (4) Заштитени се сите дрвја, како од јавните така и од приватните површини, со обем на стебло над 40 цм, мерено во висина од 1,3 м, освен овошките, дрвјата во малите градини и дрвјата во шумите.

Зелен катастар

Член 28

            (1)Заради заштита на зеленилото, општината и Градот Скопје за одржување на зеленилото формира зелен катастар.

            (2)Во зелениот катастар од став (1) од овој член, дрвата, грмушките и другите повеќегодишни растенија, се евидентираат според бројот, видот, возраста, состојбата и локацијата.

            (3) Катастарот ги евидентира сите зелени површини, дрва, останати насади, инфраструктура во функција на зеленилото, ретки, ендемични, реликтни видови, како и капитални примероци од дрва кои подлежат на посебна заштита како природно и културно наследство, независно од нивната сопственост, но и придружните содржини на зелените површини (парковски, градинарско-урбанистички и други содржини) и претставува нивна лична карта.

            (4) Општината или Градот Скопје редовно го ажурира зелениот катастар.

            (5) Зелениот катастар е јавен документ, достапен на јавноста.

(6)Формата и начинот на водење на зелениот катастар го пропишува министерот за животна средина и просторно планирање.

VII. ЗАШТИТА НА ЗЕЛЕНИЛОТО

Забранети активности на јавни зелени површини

Член 29

            (1) На јавните зелени површини не е дозволено:

      - корнење, сечење и кастрење дрвја, грмушки и жива ограда;

      -било какво оштетување на зеленилото (соголување и засекување на стеблата, уништување на тревниците, кинење цвеќе, откорнување цветни и тревни бусени и друго);

      - деградирање на растителните услови (отстранување на земјата, откривање и оштетување на корењата, затрупување на стеблата, неовластено користење на системот за наводнување, промена на структурата и составот на почвата и друго);

      -  собирање плодови и цветови од дрвјата;

-  неовластено копање и изнесување земја, копање канали, вршење прекопи и друго;

      -  палење оган и палење стебла;

     -  фрлање и оставање отпадоци во зеленилото;

      - истоварување и оставање стока, амбалажа, шут, градежен и огревен материјал и друго на или покрај зеленилото;

      - истурање нечиста вода и други течности што ја загадуваат и оштетуваат озеленетата површина;

      -  чување и напасување добиток и живина;

- уринирање и дефекација на домашни миленици;

      -  закачување, ковање и потпирање на рекламни паноа, натписи и лепење плакати по дрвјата;

      -  неовластено поставување, поправка, замена и преместување на објекти, уреди, инсталации, комунална опрема, киосци, рекламни паноа, натписи, знаци, патокази, соопштенија и друго;

      -  уништување и оштетување објекти, уреди, инсталации, комунална опрема, рекламни паноа, натписи, знаци, патокази, соопштенија и слично и

      -  минување, запирање, паркирање и оставање било кој вид возила и нивно миење.

            (2) Неуредените површини, наменети за јавно зеленило, не може да се изнајмуваат или користат за поставување привремени објекти кои не се во склад со основната намена на земјиштето.

Дозволени активности на јавни зелени површини

Член 30

            (1) Корнење, сечење и кастрење дрвја, грмушки и жива ограда на јавни зелени површини  може да се врши заради нивно одржување или обновување, ако се нападнати од штетни инсекти и растителни болести, ако се суви или оштетени од елеменетарни непогоди, ако пречат на подземни или надземни инсталации, кога постои опасност да причинат човечки или материјални штети, ако пречат на видливоста на улиците и на проодноста на тротоарите и патеките, како и заради изградба на објекти предвидени со урбанистичките планови.

            (2) Работите од ставот (1) на овој член се вршат само врз основа на одобрение издадено од општината или Градот Скопје од член 12  на овој закон, со кое се утврдуваат условите и начинот за извршените работи.

Дозволени активности на останати зелени површни

Член 31

            (1) Корнење, сечење и кастрење дрвја, грмушки и жива ограда на останатите зелени површини, меѓу кои и на површините на дворните места на индивидуално и колективно домување, може да се врши согласно член 30  став (2) од овој закон.

            (2) Сопствениците на зелени површини покрај сообраќајници, тротоари, велосипедски и пешачки патеки се должни да го одржуваат зеленилото и редовно да ги кастрат гранките и живата ограда кои му пречат на безбедното одвивање на сообраќајот или движењето на минувачите и да го одржуваат комуналниот ред.

            (3) Инспекторот за зеленило е должен да го опомене сопственикот на зелените површини од  ставот (2) на овој член, да ги исполни своите обврски во рок од 7 дена, во спротивно, работите од став (2) на овој член.

            (4) Доколку сопственикот на зелените површини во рокот од став (2) на овој член, не ги исполни своите обврски истите ќе ги изврши вршителот на одржувањето на јавните зелени површини на сметка на сопственикот на зеленилото.

Компензациски мерки

Член 32

            (1) Со одобрението за сечење на дрвја се утврдува обврската на подносителот на барањето, да изврши компензациско садење со соодветен број дрва чиј збирен пречник одговара на пречникот на пресеченото дрво, при што новите дрва треба да бидат постари од 6 години.

            (2) Ако пресеченото дрво се наоѓало во централно градско подрачје, компезациското садење изнесува двоен вкупен пречник на исеченото стебло.

            (3) Компезациското садење се врши на истата парцела, а ако тоа не е можно, во пречник од 500 м од местото на исеченото стебло, на сопствена или туѓа парцела, со писмена согласност на сопственикот на парцелата.

Финансиска компензација

Член 33

            (1) Ако компезациското садење не може да се реализира, подносителот на барањето плаќа парична компезација.

            (2) Износот на паричната компезација се пресметува со методологија за проценка на паричната вредност на дрвјата, што во соодветен акт го пропишува министерот на надлежниот државен орган од областа на животната средина.

            (3) Уплатата на паричната компезација се врши пред издавање на одобрувањето за сечење, а се користи исклучиво за садење дрвја во урбаните делови на општината, во согласност со Годишната оперативна програмата од членот 12 и условите од членот 32 на овој закон.

VIII. ФИНАНСИРАЊЕ НА ЗЕЛЕНИЛОТО

Извори на финансирање на јавното зеленило

Член 34

(1) Средствата за финансирање на активностите за подигање и реконструкција на јавното зеленило на подрачјето на општината, општината во градот Скопје и Градот Скопје, предвидени со овој закон, се обезбедуваат од приходите од надоместокот за уредување на градежно земјиште од делот за заедничката комунална потрошувачка, во минимален износ од 2,5%;

(2) Средствата за финансирање на активностите за подигање и реконструкција на јавното зеленило на подрачјето на општината, општината во градот Скопје и Градот Скопје, предвидени со овој закон, може да се обезбедуваат и од:

1) приходи од комунална такса за користење на јавни зелени површини за манифестации;

  1. приходи од надоместокот за поставување рекламни паноа и истакнување на фирми на јавни зелени површини во минимален износ од 5%,на посебна наменска сметка;
    1. приходи по основ на донации и
    2.  кредити и заеми,

            (3) Средствата за одржување и заштита на јавното зеленило на подрачјето на општината, општината во градот Скопје и Градот Скопје, предвидени со овој закон, се обезбедуваат од следните извори:

  1. Надоместок за индивидуална комунална потрошувачка во согласност со Закон за комунални дејности и
    1. други извори.

Начин на финансирање на останатото зеленило

Член 35

            Средствата за подигање, одржување, заштита и реконструкција на останатото зеленило ги обезбедува сопственикот или корисникот на објектот во чиј состав се наоѓа зеленилото.

IX. НАДЗОР

Надзор над спроведувањето на законот

Член 36

            Надзор над спроведувањето на овој закон врши Министерството за животна средина и просторно планирање, соодветно на надлежностите.

Инспекциски надзор

Член 37

             Инспекциски надзор над спроведувањето на овој закон вршат  комуналните инспектори на општините, општините во Градот Скопје и Градот Скопје, согласно со закон.

Член 38

            (1) При вршењето на инспекцискиот надзор комуналниот инспектор за утврдените неправилности составува записник и донесува решение за прекршоци кои не подлежат на мандатна казна.

            (2) Пред донесувањето на  решението од ставот (1) на овој член, комуналниот инспектор на правното или физичкото лице му изрекува опомена и му определува дополнителен рок од 7 дена да ги отстрани утврдените неправилности.

            (3) Против решението на комуналниот инспектор од ставот (1) на овој член може да се поднесе жалба во рок од осум дена од денот на приемот на решението, до Државната комисија за одлучување во вторстепен во областа на инспекцискиот надзор и прекршочната постапка.

           (4) Жалбата не го одлага извршувањето на решението.

            (5)Доколку правното или физичкото лице не постапи по решението на  комуналниот инспектор, по истото ќе постапи давателот на услугата на сметка на лицето наведено во решението.                                                                 

            (6) Формата и содржината на решението ги пропишува министерот за информатичко опшествои администрација.

X. КАЗНЕНИ ОДРЕДБИ

Член 39

            (1) Глоба во износ од 500 до 1.500 евра во денарска противвредност ќе му се изрече за прекршок на правното лице, ако:

            1) врши подигање и одржување  на зеленило без да е регистриран и не поседува  дозвола  за вршење дејност  (член 14 од овој закон);

            2) не обезбеди редовно и квалитетно одржување на зеленилото согласно член24 од овој закон;

            3) ако не формира зелен катастар и тековно не го ажурира (член 28 од овој закон);

            (2) Глоба во износ од 200 до 400 евра во денарска противвредност за прекршокот од ставот (1) на овој член ќе му се изрече и на одговорното лице во правното лице.                                                                      

                                                                                                                                                                                    

Член 40

            (1)Глоба во износ од 500 до 1.000 евра во денарска противвредност ќе му се изрече за прекршок на правното лице кое е сопственик  на зелената површина ако редовно не ја одржува  (член 24 став (1)од овој закон).

            (2) Глоба во износ од 200 до 400 евра во денарска противвредност за прекршок од ставот (1) на овој член ќе му се изрече и на одговорното лице во правното лице.

     

Член 41

            Глоба во износ од 50 евра во денарска противвредност во мандатна постапка ќе му се изрече на физичко лице кое е сопственик  на зелената површина ако редовно не ја одржува  (член 24 став (1) од овој закон).

Член 42

            (1) Глоба во износ од 600 до 2.000 евра во денарска противвредност ќе му се изрече за прекршок на правното лице  ако постапи спротивно  на  членовите 37 и 38 од овој закон.

            (2) Глоба во износ од 200 до 400 евра во денарска противвредност за прекршок од ставот (1) на овој член ќе му се изрече и на одговорното лице во правното лице.

Член 43

            Глоба во износ од 50 евра во денарска противвредност во мандатна постапка ќе му се изрече на физичко лице ако постапи спротивно на  (членовите 37 и 38).

Член 44

            (1) Глоба во износ од 2.000 до 5.000 евра во денарска противвредност ќе му се изрече  за прекршок на правното лице носител на лиценца за изработка на урбанистички планови ако  изработи детален урбанистички плани архитектонско урбанистички проект во кој не се почитувани намените на просторот утврдени во генерален урбанистички план, спротивно на член 20 став (1) од овој Закон.

            (3) Глоба во износ од 200 до 400 евра во денарска противвредност ќе му се изрече и на одговорното лице на правното лице за прекршот од ставот (1) на овој член.

Член 45

            (1) Кога комуналниот инспектор на општината, односно на Град Скопје, ќе утврди дека е сторен прекршок од членовите 39, 40 и 42 од овој закон, ќе поднесе барање за поведување прекршочна постапка  до надлежен суд.

            (2) Пред поднесување на барање за поведување на прекршочна постапка пред надлежен суд инспекторите од ставот (1) на овој член се должни да спроведат постапка за порамнување согласно Законот за прекршоци.

            (3) Ако сторителот на прекршокот не ја плати мандатнатната казна во рок од 8 дена,општинскиот комунален инспектор, комуналниот инспекторна општините во градот Скопје, комуналниот инспектор на Град Скопје  ќе поднесе барање за поведувањепрекршочна постапка пред Комисијата за одлучување по прекршоци во Министерството за животна средина и просторно планирање.

(4) Средствата од глобите изречени во мандатна или прекршочна постапка од страна на комуналните инспектори од член 38 став (1) и (3) од овој закон, се приход на општините и Градот Скопје.

Член 46

(1) Одговорност за штетa настанатa над објекти или возила поради паднато оштетено дрво или гранка, освен над бесправно изградените објекти и непрописно паркирани возила, сноси извршителот на работите за одржување на зеленилото   на коj согласно член 26 од овој закон, му е издадено решение за сечење или кастрење од страна на надлежен орган, а кој по истото не е постапил по истекот на рокот определен во решението.

(2) Штети во смисла на став (1) од овој член се сите штети кои не се настанати како резултат на елементарни непогоди: земјотрес, поплава, неповолни временски услови (ветер, дожд, снег, град, гром и друго), кои се утврдуваат врз основа на податоци од Управата за хидрометеролошки работи.

(3) Штетите наведени од став (2) на овој член ќе се сметаат како штети предизвикани под влијание на виша сила и за нив извршителот на работите за одржување на зеленилото не сноси одговорност.

XI.ПРЕОДНИ И  ЗАВРШНИ ОДРЕДБИ

Член 47

            (1) Усогласувањето  на овој закон со други закони ќе се изврши во рок од 3 месеци од денот на влегување на сила на овој закон.

            (2) Подзаконските  акти предвидени со овој закон  ќе се донесат во рок од 3 месеци од денот на влегување на сила на овој закон.

Член 48

            Општините и Градот Скопје врз основа од член 27  став (2) на овој закон, донесуваат Одлука за зеленило, во рок од 3 месеци од денот на влегување на сила на овој закон.

Член 49

            Овој закон влегува во сила осмиот ден од денот на објавување во Службен весник на Република Македонија.

О Б Р А З Л О Ж Е Н И Е

 ОБЈАСНУВАЊЕ НА СОДРЖИНАТА НА ОДРЕДБИТЕНА ПРЕДЛОГОТ НА ЗАКОНОТ

             Со Предлог законот за урбано зеленилосе уредува планирањето, проектирањето, подигањето, одржувањето, заштитата, користењето и реконструкцијата на урбаното зеленилото, финансирањето, управувањето  со него.

            Главата прва „ОПШТИ ОДРЕДБИ“ ги опфаќа членовите 1,2,3,4,5, и 6.

            Во членот 1 е уредено предметот на самиот закон како и тоа што се подразбира под поимот урбано зеленило.

            Со членот 2 им се дава дефиниција на одделни изрази употребувани во  Законот.

            Со членот 3 е прошпишана основната цел на урбаното зеленило како и спроведување на неговите функции.

            Членот 4 ја уредува посебната цел на урбаното зеленило.

            Членот 5 го регулира начинот преку кој се остваруваат целите од членовите 3 и 4.

            Во членот 6 пропишани се основните принципи за заштита и унапредување на зеленилото.

            Во членот 7 кој ја опфаќа главата втора „ВИДОВИ ЗЕЛЕНИЛО“ предвидено е тоа дека зеленилото може да биде јавно и останато.

            Јавното зеленило  и типовите на јавно  зеленило регулирано е во членовите 8 и 9 какозелени површини или земјиштето наменето за озеленување со основна намена да бидат урбано зеленило, под надлежност на општините, општините во Градот Скопје и Градот Скопје.

            Останато зеленило и типовите на останато зеленило пак е регулирано е во членовите 10 и 11 како зелени површини или земјиштето наменето за озеленување кои претставуваат придружна содржина на други основни намени, а се во сопственост на физички и правни лица, или дадени на нивно користење и дека тоа се зелени површини во градското ткиво, покрај објекти за домување, покрај деловни, административни и производни објекти, како и во состав на други специјализирани објекти и комплекси .

            Со главата три се уредува прашањето за управување со зеленилото.

            Надлежноста за управување со зеленилото (јавно или останато) е регулирана во членовите 12, 13 и 14. 

            Во главата четири уредено е планирањето и проектирањето на урбаното зеленило.

            Планирањето на урбаното зеленило е регулирано во член 15 ,планирањето на просторот за зеленило во член 16,изработката на планската документација во член 17 а изработката на проектно-техничка документација за урбаното зеленило во член 18.

            Во членовите 19, 20 и 21 пропишано е дека во процесот на урбанистичко планирање, при изработка на Генералниот урбанистички план, потребно е да се стреми да се обезбеди 25м2 во рамки на плански опфат  на град, зеленило по жител, како и обврската при изработка на деталните урбанистички планови и архитектонско-урбанистичките проекти, треба да се обезбеди помеѓу 10 и 30% од секоја градежна парцела за зелена површина. За градежните парцели кои се наоѓаат во градски подрачја каде не постојат просторни можности за обезбедување на процентот за зелена површина или на локации со веќе изградени објекти може да се прави компензација со поставување дрвореди и зеленило во жардињери, на кровни тераси и фасади.Обемот на зелената површина ќе се дефинира со Правилникот за стандарди и нормативи за урбанистичко планирање, зависно од видот и намената на локацијата кој го пропишува министерот за   транспорт и врски.

            Подигањето на зеленилото е регулирано во главта пет  каде со членот 22 е пропишано дека подигањето се врши врз основа на проектно-техничката документација за проектирање и подигање зеленило, додека условите за издавање на употребна дозвола се регулиани во членот 23.

            Во главата шест поконкретно со членовите 24, 25, 26 и 27 се регулира одржувањето на зеленилото.

            Прашањето за формирање на Зелен катастар како јавен документ се пропишува во членот 28 и во него  се евидентираат дрвата, грмушките и другите повеќегодишни растенија, според бројот, видот, возраста, состојбата и локацијата, како исите зелени површини, дрва, останати насади, инфраструктура во функција на зеленилото, ретки, ендемични, реликтни видови, како и капитални примероци од дрва кои подлежат на посебна заштита како природно и културно наследство, независно од нивната сопственост, но и придружните содржини на зелените површини (парковски, градинарско-урбанистички и други содржини) и претставува нивна лична карта.

            Заштитата на зеленилото е пропишана во главата седум при што членот 29 ги опфаќа заранетите активности на јавни зелени површини,членот 30 дозволените активности,членот 31 дозволени активности на останатите зелени површини,членот 32 компензациските мерки а членот 33 финансиската компензација.

            Прашањето за финансирањето на зеленилото  е регулирано во осмата глава.

            Во членот 34 се уредени изворите на јавното зеленило а членот 35 го уредува начинот на финансирање на останатото зеленило.

            Членовите 36, 37 и 38 се дел од деветтата глава која го уредува прашањето за надзор на спроведувањето на законот и инспекцискиот надзор.

            Во членовите 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45 и 46 пропишани се казнените одредби за сторените прекршоци  и истите ја опфаќаат главата дест „КАЗНЕНИ ОДРЕДБИ“.

            Главата единаесет е глава каде се регулирани преодните и завршните одредби и во членот 47 во рокот од 3 месеци ќе се изврши усогласување на законот со други закони и подзаконски акти.

            Во членот 48 дека одлуката за зеленило општините и Градот Скопје ќе ја донесат во рок од 13 месеци.

            Влегувањето во сила е пропишано во членот 49.

           

II. МЕЃУСЕБНАТА ПОВРЗАНОСТ НА РЕШЕНИЈАТА СОДРЖАНИ ВО ПРЕДЛОЖЕНИТЕ ОДРЕДБИ

            Решенијата содржани во предложените одредби на Предлог законот за урбано зеленило се меѓусебно поврзани и преставуваат една правна целина.

III. ПОСЛЕДИЦИ ШТО ЌЕ ПРОИЗЛЕЗАТ ОД ПРЕДЛОЖЕНИТЕ РЕШЕНИЈА 

            Со предложениот закон за зеленило ќе се воведе целосен систем за планирање, проектирање, подигање, одржување, заштита, користење и реконструкција на зеленилото, финансирање и управување со него, како и надзор над примената на овој закон, а со тоа ќе се обезбеди подобар квалитет на здравјето и животот на граѓаните.

           

Одбери јазик

mkendefrsqtrsr

Пребарување